Gotar

ORTHOGRAPHIA NEWROZI

Raif Yaman 8,899 Xwendin

ORTHOGRAPHIA NEWROZI

Zhe cedsala 11an ta charieka pyshin a cedsala 20an cordan be elifba cordki a be kertyn (xharfyn) xsareban be zmany khwe nevistenen ud khwendenen. De cedsala 20an da dema wary cordan buye penj parche systema nevistena cordki zhi belawela bue. Cord inrozh hina be thy hawai be zmany khwe denevisen. Le Bacorr ud Bashury Rozhava be alphabeta Hawary a be kertyn roman, le Bashur, Rozhhelat ud Bashury Rozhhelat be elifba cordki a be kertyn xsareban a sala 1951i, le Bacorry Rozhhelat be alphabeta Hawary a be kertyn roman a goherrandi ud alphabeta cordki a be kertyn cril a dema Sovieta bery denevisen.

Alphabeta Newrozi be armanja systemyn nevistena cordki beket yek hatie amadekerden[1]. Zhe ber ko de Newrozy da hatie amadekerden me navy Alphabeta Newrozi ly kerdie. De amadekerdena Alphabeta Newrozi da zhe hemi hawayn cordki ud zmanyn proto-cordki py hatenen nevisten sud hatie wergerten. De heman demy da zhe nevistena cordki a cordolog ud gerrcaryn europan ud american yn zhe cedsala 18an ta cedsala 20an zhi sud hatie wergerten.

De nevistena zmanan da do hawayn bengehin yn nishandaina dangan henen. Yek:  nishandaina dengyn teny zmaneki. Italianki, spanyolki, ruski, xsarebki chend nomunyn zhe coma pyshin en. Do: nishandaina dengyn chend zmanan be hev ra. Latinki, fareski, franceski, ingliski chend nomunyn zhe coma dawin en. Romian dema alphabet ud systema nevistena latinki amade kerdene ly khebetine hemi kert u dengyn zmany hellenki be hawaki de nevistena latinki da nishan beden. Fars gotenyn khwe yn be aszlyn khwe zhe xsarebki nen mina xsareban denevisen, ly mina khwe dexwinen. De amadekerdena systema nevistena cordki da me zhe her do hawai zhi sud wergert, ly zhe ber ko haway dodian be me rastter, zanestiter ud khweshter hat me khwastie wem porrania dengyn zhe kertyn hellenki, xsarebki ud latinki de gotenyn zhe van zmanan ketenen zmany me da be hawayeki rast benevisen.   

Zhe bo cord becaneben be Alphabet ud Orthographia Newrozi zmany xwe benevisen by goman demek amadehiy lazem est. De vy demy da devyt be orthographia cordki ra systema check-spelling zhi were amadekerden. Zhe bo rastter weren nevisten listyn gotenyn cordki yn zhe zmany xsarebki ud yn ne zhe zmany xsarebki ly be kertyn  de elifba cordki a beri 1951y da hebunen hatenen nevisten weren amadekerden. Devyt listyn zhe gotenyn zmanyn hellenki, latinki ud zmananyn den yn cereke yn europan zhi behyten amadekerden da ko rast behyten nevisten, goten ud rast behyten khwenden. De heman demy da devyt listyn gotenyn cordki yn homophon ud homagraph zhi behyten amadekerden da ko xhata momkun bet merev becanebet wan de nevisteny da zhe hev jehy beneviset.

Amadekerdena gotenyn cordki yn be formyn khwe yn gran (strong) ud sevec (weak), formy be hev ve (contraction) ud formy temam (full form) zaf gring est. Be formy gran ud formy temam yn wushan, cordkia formal dehyte nevisten, ud be formy sevec ud formy be hev ve yn wushan zhi cordkia neformal dehyte nevisten. Ydi dem hatie mellety cord zhi bebet khwedi zmany khwe y formal ud neformal. De vy rewshy da kesyn cordkia formal hin bebiten be hawaeki hysanter decanen zhe zar ud shywezaryn cordki tybegehyn. Devyt nehyte zhebirkerden ko zmany akhafteny zmaneki zaf goherbar est; de nav demy da gelec gotenyn de rastia khwe da homophon nenen zhi deben homophon ud ry le ber tevlehevia manyn wan khwesh debet. Do gondyn nyzdiki hev zhi porr jaran heman gotenan be hawaeki zhe hev juda teleffuzs deken. Zmany formal zhe bo parastena sheclushemala wushan zhi khwedi gringiek by hemta est.

BE SIMBOLYN ALPHABETA PHONETİC A INTERNATIONAL

PHONEMYN CORDKI UD NEVISTENA WAN

Vocal

Simbolyn API[2]

Alphabeta Newrozi

Elifba Newe

Alphabeta Hawary

Alphabeta Cril

1

ɑ

a

 

ا

a

a

2

ε

e

ea

ە

e

Şîrove